Antioksidan deposu ‘Beyaz çay’

Bilimsel adı Camellia sinensis olan beyaz çay Uzakdoğu menşeili bir çay türüdür.

Bilimsel adı Camellia sinensis olan beyaz çay Uzakdoğu menşeili bir çay türüdür.

Beyaz çay, Camellia Sinensis bitkisinin yapraklarının tam olgunlaşmadan toplanması sonucu ortaya çıkar. Siyah ve yeşil çaydan farkla fermentasyon işlemine tabii tutulmamaktadır.

Beyaz Çay Çeşitleri

Shou Mei: Diğer beyaz çay çeşitlerine göre daha koyudur ve daha kuvvetli bir aroması vardır. Oolong çayına yakın bir tadı vardır.

Gong Mei: White Peony gibi çok değerli beyaz çayların arta kalanlarından elde edilir. Az miktarda tomurcuk içerir.

Snowbud: Özel bir aromaya sahiptir.

Song Yang: Sadece Song Yang bölgesinde yetişen ve çok özel işlemlerden geçen değerli bir beyaz çaydır.

White Peony (Bai Mu Tan): Sadece tomurcuk ve en üstteki en genç iki yaprağın toplanarak işlemden geçirilmesi ile elde edilen bir beyaz çaydır. Çin’de yetişen değerli çaylardan biri olarak bilinir.

Silver Needle (Yin Zhen): Çayın anavatanı Çin’de yetişen en değerli beyaz çay olarak bilinir. Sadece baharın başlangıcında tomurcuklar toplanarak elde edilir.

Imperial White: Çin’in Fujian bölgesinde yetişen, tam gövdeli, tütsülü ve uzun süren bir tada sahiptir. Yetiştiği yer ve geçtiği işlemler sebebi ile en değerli beyaz çeşitlerinden biri olarak kabul edilir. Sadece tomurcuk ve en üstteki yaprağın toplanması ile elde edilir.

BEYAZ ÇAYIN ANA BİLEŞENLERİ

Çay polifenollerini, flavonoidler,  flavonoller,  flavandioller ve fenolik asitler oluşturmaktadır.  Bu bileşikler,  kuru ağırlığın yaklaşık %30’unu oluşturmaktadır

Çay kateşinleri;

• ( – )-epigallokateşin  (EGC)
• ( – )-epikateşin 3-gallat  (ECG)                      
• ( – )-epikateşin  (EC)
• ( – )-epigallokateşin 3-gallat  (EGCG)
• ( – )-gallokateşin gallat (GCG)
• ( – )-gallokateşin  (GC)
• ( – )-kateşin gallat (CG)
• ( +)-kateşin (C)’den oluşmaktadır

• GCG beyaz ve yeşil çayın ana fenolik bileşeni olarak tanımlanmıştır ancak beyaz çayda EGC ve ECG ile birlikte gallik asit, kafein ve teobromin de yüksek oranda bulunmaktadır.  

ÇAYDAKİ BESİN ÖĞELERİ İÇERİĞİ

Aminoasit: Aminoasitler besleyici özellikleri yanında çay deminin duyusal özelliklerine de katkı sağlamaktadır. Çay, teanin, asparajin, serin, histidin, fenilalanin,  arjinin ve alanin gibi birçok aminoasit içermektedir ve aminoasit miktarları çayın işlenmesinde uygulanan proseslere göre değişmektedir. Beyaz ve yeşil çayın aminoasit içeriği yarı fermente oolong çay ve fermente çaylar olan siyah ve pu-erh çaya göre daha fazla bulunmuştur

Karbonhidrat: Karbonhidratlar çay yaprağında da şeker, selüloz vb. formlarda önemli miktarda bulunur. Karbonhidratların önemli bölümü suda çözündüğü için beyaz çay infüzyonunun tat ve aromasına doğrudan bir etkisi olur

Su: Beyaz çay için de su içeriği oldukça önemlidir. Beyaz çayın üretiminde de yaş çay yaprak ve tomurcuklarındaki nem miktarı  %75-80 iken soldurma ve kurutma işlemleri sonucunda bu nem miktarı %5-7’ye düşürülmektedir

BEYAZ ÇAYIN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

• Minimal işlem uygulanan beyaz çayın sağlık üzerine olumlu etkileri, bileşiminde yüksek oranda bulunan kateşinler, diğer fenolik maddeler,  vitaminler,  mineraller,  alkoloidler  ve aminoasitlerden ileri gelmektedir.
• Beyaz çay ve yeşil çayın antimutajenik etkisinin Salmonella üzerinde denenerek analiz edildiği karşılaştırmalı bir çalışmada beyaz çayın mutajenez oluşumuna karşı korumada önemli bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.
• Çay içimi ile vücutta obeziteyi etkileyebilecek lipit metabolizması ve sindirim arasında bir modülasyon olduğu gözlemlenmiştir. Yeşil,  siyah ve beyaz çayın karşılaştırmalı in vitro olarak pankreatik lipaz akvitesinin inhibisyonunun incelendiği bir çalışmada beyaz çayın, siyah ve yeşil çaydan daha etkili olduğu kanıtlanmıştır.
• Çay polifenolleri,  özellikle kateşinler,  insan sağlığı üzerinde olumlu etkileri olan güçlü antimikrobiyal ve antioksidan etkilere sahiptir.
• Beyaz çayın antioksidan ve antimikrobiyal etkilerinin yanında anti-aging (yaşlanma etkilerini geciktiren) etkisinin olduğu da belirlenmiştir.
• Cilt hücrelerindeki oksidatif stres bağışıklık sistemi hasarlarına yol açmaktadır ve bu durum ciltte kırışmayla birlikte alacalı pigmentasyona sebep olarak cilt kanserini teşvik edebilmektedir. Yapılan bir çalışmada beyaz çayın, güneş ışığına maruz kaldıktan sonra hücrelerdeki DNA hasarını önleyebileceği belirlenmiştir.
• Kansere karşı etkili maddelerin bulunduğu kateşin beyaz çayın içinde bol miktarda vardır. Hatta beyaz çay, en çok kateşin içeren bitkidir. Bu da beyaz çayı kanser düşmanı yapan çok önemli bir unsurdur.

BEYAZ ÇAYIN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

DÜŞÜK KAN BASINCI: Çalışmalar, beyaz çayın kanı sulandırdığını ve atardamar fonksiyonlarını düzenlediğini göstermiştir. Yüksek kan basıncını düşürmeye ve sağlığı korumaya yardımcı olur. Beyaz çay, güçlü ve sağlıklı kan damarlarının gelişimine yardımcı olarak felcin tahribatına karşı koruyucu etki gösterir.

DÜŞÜK KOLESTEROL: Diğer bir antioksidan grubu olan kateşinlerin kolesterolü düşürdüğü bulunmuştur ve beyaz çay bu bileşenlerce zengindir. Kolesterol bir çeşit yağdır ve sağlık için gereklidir. Vücutta iyi kolesterol ve kötü kolesterol diye iki gruba ayrılır ve beyaz çay, kötü kolesterolü düşürürken, iyi kolesterolü yükseltir. Bu da damar sertleşmesinin ve damar tıkanıklığının önlenmesine yardımcı olur.

KEMİKLERİ GÜÇLENDİRİR: Çalışmalar, düzenli olarak çay içenlerin kemik yoğunluğunun çok yüksek olduğunu ve çay içenlerin içmeyenlere göre çok daha güçlü kemik yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Beyaz çay ayrıca romatizma ve osteoporoz hastaları için çok faydalı etkilere sahiptir.

BEYAZ ÇAY SEÇİMİ VE ÖNERİLERİ

• Beyaz çay türlerine aktarlardan rahatça ulaşmak mümkündür.
•  En kaliteli ve fiyat olarak daha yüksek olan beyaz çay türü gümüş iğne beyaz çaydır.
•  Bazı beyaz çay türlerinde yeşil çay, yasemin ya da gül karıştırılabilmektedir. Bu nedenle beyaz çayın tam etkilerinden yararlanmak için gümüş iğne beyaz çay tercih edilmelidir.
•  Tercih edilen çayın mutlaka hava almayan bir paket ile ambalajlanması gerekir.
• Beyaz çayın saklanma süresi diğer bitki çaylarına nazaran daha kısadır. Beyaz çay hava ile temas ettikten sonra 4-5 ay içinde tüketilmelidir.

BEYAZ ÇAY NASIL DEMLENİR

• Beyaz çay demlenirken suyun 75 derece sıcaklığı geçmemesi gerekir. Su kaynatılıp, ocaktan alındıktan hemen sonra beyaz çay yaprakları eklenmemelidir.
• Kaynayan su ocaktan alındıktan sonra en az 5 dakika bekletilmeli ve çay ondan sonra suya eklenmelidir.
• Direkt kaynar suya atılan çay yaprakları haşlanarak, çayın tadını acılaştırabilir. 1 su bardağı beyaz çay için 1 tatlı kaşığı beyaz çay kullanılmalıdır.
• Su ve beyaz çay buluşturulduktan sonra 10 dakika demlenmelidir.
• Demlenme için kullanılacak suyun sıcaklığı ne kadar düşükse demlenme süresi o kadar artar.
• Örneğin suyun sıcaklığı 60 derece ise demlenme süresi 13 dakikaya kadar

Beyaz Çayın Yan Etkileri

• Yeşil ve siyah çaya nazaran daha az kafein içeren beyaz çayın 250 ml kadarında yaklaşık 50 mg kafein bulunmaktadır. Bu nedenle de beyaz çay gebelik ve emzirme döneminde tüketilmemesi gereken çaylardandır. Fazla beyaz çay tüketimi çarpıntı, hipertansiyon, mide bulantısına neden olabilir.
•  Beyaz çay ayrıca depresyon şikâyetlerini de arttırıcı etkiye sahiptir.
•  Kan inceltici, demir desteği ya da farklı hastalıklar nedeniyle devamlı ilaç kullanan kişiler için de beyaz çay tüketimi uygun değildir.